Informacja Głównego Inspektora Sanitarnego
w związku z potencjalnym ryzykiem zakażenia koronawirusem
Warszawa, 27.02.2020 r.

Aktualnie nie ma wytycznych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) oraz Europejskiego Centrum
ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC), które nakazywałyby objęcie nadzorem osób
powracających z krajów stwierdzono występowanie koronawirusa, jeżeli nie spełniają one kryteriów
dla przypadku podejrzanego o zakażenie lub zachorowanie.

KRYTERIA KWALIFIKACJI do dalszego postępowania: (1) osób potencjalnie narażonych w związku
z powrotem z obszarów utrzymującej się transmisji wirusa lub (2) osób, które miały bliski kontakt
z osobą zakażoną.
Postępowaniu podlega osoba, która spełnia kryteria kliniczne oraz kryteria epidemiologiczne:
a) kryteria kliniczne
Każda osoba u której wystąpił co najmniej jeden z wymienionych objawów ostrej infekcji układu
oddechowego:

  • gorączka
  • kaszel
  • duszność
    b) kryteria epidemiologiczne
    Każda osoba, która w okresie 14 dni przed wystąpieniem objawów spełniała co najmniej jedno
    z następujących kryteriów:
  • podróżowała lub przebywała w regionie, w którym stwierdzono przypadki koronawirusa1;
  • miała bliski kontakt2 z osobą, u której stwierdzono zakażenie (kontakt z przypadkiem
    potwierdzonym3 lub przypadkiem prawdopodobnym4);
  • pracowała lub przebywała jako odwiedzający5 w jednostce opieki zdrowotnej,
    w której leczono pacjentów zakażonych nowym koronawirusem.
    ZALECENIA
    1 Informacje o krajach/regionach z utrzymującą się transmisją SARS-CoV-2 są dostępne pod linkiem:
    https://www.ecdc.europa.eu/en/areas-presumed-ongoing-community-transmission-2019-ncov
    2 Bliski kontakt jest definiowany jako narażenie personelu w placówkach opieki zdrowotnej w związku z opieką
    nad chorymi z SARS-CoV-2, zamieszkiwanie z pacjentem, który ma zapalenie płuc spowodowane nowym
    koronawirusem zw. COVID19), praca w bliskiej odległości, przebywanie w tej samej klasie szkolnej z pacjentem
    z COVID19, podróżowanie wspólnie z pacjentem COVID19 dowolnym środkiem transportu)
    3 Przypadek potwierdzony (kryteria laboratoryjne):
    wykrycie kwasu nukleinowego SARS-CoV-2 z materiału klinicznego potwierdzone badaniem molekularnym
    ukierunkowanym na inny obszar genomu wirusa.
    4 Przypadek prawdopodobny (kryteria laboratoryjne) co najmniej jedno z następujących kryteriów:
  • dodatni wynik testu w kierunku obecności koronawirusów (pan-coronavirus test),
  • niejednoznaczny wynik badania wykrywającego kwas nukleinowy SARS-CoV-2.
    5 na obecnym etapie dotyczy to przede wszystkim zagranicznych jednostek opieki zdrowotnej, w których
    hospitalizowano osoby z potwierdzonym zakażeniem koronawirusem.
    2
    Jeśli u ucznia lub pracownika szkoły, który przebywał w rejonie zagrożenia epidemiologicznego
    w ciągu ostatnich 14 dni:
    1) zaobserwowano objawy takie jak: gorączka, kaszel, duszność i problemy z oddychaniem to:
     należy bezzwłocznie, telefonicznie powiadomić stację sanitarno-epidemiologiczną (lista stacji
    sanitarno-epidemiologicznych znajduje się tutaj: https://gis.gov.pl/mapa/)
     lub powinien zgłosić się bezpośrednio do oddziału zakaźnego lub oddziału obserwacyjnozakaźnego,
    gdzie określony zostanie dalszy tryb postępowania medycznego (listę oddziałów
    zakaźnych można znaleźć na stronie: https://www.gov.pl/web/zdrowie/byles-w-chinach-izle-
    sie-czujesz-sprawdz-co-robic
    2) nie zaobserwowano wyżej wymienionych objawów, to przez kolejne 14 dni należy kontrolować
    stan zdrowia, czyli codziennie mierzyć temperaturę ciała oraz zwrócić uwagę na występowanie
    objawów grypopodobnych (złe samopoczucie, bóle mięśniowe, kaszel).
    Jeżeli po 14 dniach samoobserwacji nie wystąpią wyżej wymienione objawy, można zakończyć
    kontrolę.
    Jeżeli w ciągu 14 dni zaobserwowane zostaną wyżej wymienione objawy to:
    • należy bezzwłocznie, telefonicznie powiadomić stację sanitarno-epidemiologiczną,
    • lub chory powinien zgłosić się bezpośrednio do oddziału zakaźnego lub oddziału
    obserwacyjno-zakaźnego, gdzie określony zostanie dalszy tryb postępowania medycznego.
    3) miał kontakt z osobą chorą lub zakażoną koronawirusem to:
     należy bezzwłocznie, telefonicznie powiadomić stację sanitarno-epidemiologiczną.
    W przypadku wątpliwości należy skontaktować się z najbliższą powiatową stacją sanitarnoepidemiologiczną,
    przekazując wszystkie niezbędne dane (kiedy i z jakiego rejonu osoba powróciła,
    jakie występują u niej objawy i od kiedy).
    W przypadku, gdy osoba podejrzana o zakażenie wirusem zostaje skierowana do szpitala celem
    dalszej diagnostyki i wykonania testów na obecność wirusa państwowy powiatowy inspektor
    sanitarny zawiadamia o tym dyrektora placówki, a następnie w porozumieniu podejmują dalsze kroki
    profilaktyczne. Jednocześnie dyrektor placówki mając wiedzę o podejrzeniu przypadku zakażenia
    u ucznia lub pracownika powinien jak najszybciej zgłosić ten fakt do powiatowej stacji sanitarnoepidemiologicznej.
    Zgodnie z ustawą o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
    (Dz.U. z 2019 r. poz. 1239, ze zm.) w przypadku podejrzenia lub rozpoznania zachorowania na
    chorobę szczególnie niebezpieczną i wysoce zakaźną lekarz przyjmujący do szpitala, miejsca izolacji
    lub odbywania kwarantanny, kierując się własną oceną stopnia zagrożenia dla zdrowia publicznego,
    poddaje osobę podejrzaną o zachorowanie, chorą na chorobę szczególnie niebezpieczną i wysoce
    zakaźną lub osobę narażoną na zakażenie hospitalizacji, izolacji lub kwarantannie oraz badaniom.
    Zgodnie z wytycznymi Ministerstwa Zdrowia i Krajowego Konsultanta w dziedzinie chorób zakaźnych
    (dostępne na stronach: mz.gov.pl, gis.gov.pl, gov.pl/koronawirus) każda osoba, która została
    zakwalifikowana do dalszego postępowania medycznego, powinna być hospitalizowana w oddziale
    zakaźnym (obserwacyjno-zakaźnym) z zapewnieniem warunków izolacji oddechowej i ścisłego reżimu
    sanitarnego.
    3
    Osoby nie spełniające kryteriów przypadku podejrzanego o zachorowanie na koronawirusa powinny
    być leczone w warunkach ambulatoryjnych w ramach podstawowej opieki zdrowotnej.
    Postępowanie rozstrzygające podejmują pracownicy Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
    Co to znaczy, że ktoś miał kontakt z osobą zakażoną nowym koronawirusem?
     pozostawał w bezpośrednim kontakcie z osobą chorą lub w kontakcie w odległości mniej niż 2
    metrów przez ponad 15 minut,
     prowadził rozmowę z osobą z objawami choroby twarzą w twarz przez dłuższy czas,
     osoba zakażona należy do grupy najbliższych przyjaciół lub kolegów,
     ktoś mieszkał w tym samym gospodarstwie domowym, co osoba chora, w tym samym pokoju
    internatu szkolnego.
    Osoby z kontaktu NIE są uważane za zakażone i jeżeli czują się dobrze i nie mają objawów choroby,
    jest mało prawdopodobne, aby rozprzestrzeniły infekcję na inne osoby, jednak zaleca im się:
     pozostanie w domu lub w pokoju wieloosobowym w szkole z internatem przez 14 dni od
    ostatniego kontaktu z osobą chorą i prowadzenie samoobserwacji – codzienny pomiar
    temperatury i świadome zwracanie uwagi na swój stan zdrowia,
     poddanie się monitoringowi pracownika stacji sanitarno-epidemiologicznej w szczególności
    udostępnienie numeru telefonu w celu umożliwienia codziennego kontaktu i
    przeprowadzenia wywiadu odnośnie stanu zdrowia,
     jeżeli w ciągu 14 dni samoobserwacji wystąpią następujące objawy (gorączka, kaszel,
    duszność, problemy z oddychaniem), należy bezzwłocznie, telefonicznie powiadomić stację
    sanitarno-epidemiologiczną lub zgłosić się bezpośrednio do oddziału zakaźnego lub oddziału
    obserwacyjno-zakaźnego, gdzie określony zostanie dalszy tryb postępowania medycznego.
    Jeśli wyniki testów na obecność koronawirusa są ujemne u osoby zakażonej, z którą osoba
    poddana kwarantannie domowej miała kontakt – państwowy inspektor sanitarny podejmuje
    decyzje o wcześniejszym zdjęciu kwarantanny.
    Osoby, które nie miały bliskiego kontaktu:
     Rodzina i przyjaciele, którzy nie mieli bliskiego kontaktu z osobą chorą, nie muszą
    podejmować żadnych środków ostrożności ani wprowadzać żadnych zmian we własnych
    aktywnościach, takich jak uczęszczanie do szkoły czy pracy, chyba, że źle się poczują.
     W przypadku złego samopoczucia powinni telefonicznie powiadomić stację sanitarnoepidemiologiczną,
    aby rozważyć, czy potrzebują dalszej oceny.
    WAŻNE!
    Działa infolinia Narodowego Funduszu Zdrowia 800 190 590, gdzie można uzyskać informacje
    dotyczące postępowania w sytuacji podejrzenia zakażenia nowym koronawirusem
    4
     Poza osobami, które są zdefiniowane jako te, które miały bliski kontakt, reszta szkoły nie musi
    podejmować żadnych środków ostrożności, ani wprowadzać żadnych zmian we własnych
    zajęciach w placówkach edukacyjnych. Jeśli źle się poczują, poddane zostaną kwalifikacji, w
    zależności od objawów. To zalecenie dotyczy personelu dydaktycznego i dzieci z klasy i
    placówki, które nie przebywali w bliskim otoczeniu z osobą chorą.
     Decyzja, do jakiej grupy kontaktu należą uczniowie i pracownicy powinna zostać podjęta w
    kontakcie ze służbami sanitarnymi, personelem szkoły, uczniem i jego opiekunami prawnymi.
    Obecnie nie ma uzasadnienia dla podejmowania nadmiernych działań takich jak kwarantanna dla
    wszystkich osób powracających z regionów, w których stwierdzono z utrzymującą się transmisją
    koronawirusa np. Włoch, czy odmawianie udziału w zajęciach szkolnych oraz zamykanie szkół.
    POSTĘPOWANIE Z POMIESZCZENIAMI JEŚLI wystąpił przypadek osoby z podejrzeniem
    koronawirusa
    W przypadku, gdy uczeń lub pracownik placówki został skierowany do szpitala z podejrzeniem
    koronawirusa, dyrektor tej placówki w porozumieniu z właściwym państwowym inspektorem
    sanitarnym może podjąć decyzję o zamknięciu instytucji na jeden dzień w celu przeprowadzenia
    dekontaminacji pomieszczeń i przedmiotów.
    PODSTAWOWE ŚRODKI OCHRONNE PRZECIWKO KORONAWIRUSOWI
    Nie istnieje szczepionka ani skuteczne leczenie przeciwko koronawirusowi. Dlatego należy pamiętać
    o przestrzeganiu podstawowych zasad zapobiegawczych, które istotnie wpłyną na ograniczenie
    ryzyka zakażenia:
  1. Często myć ręce – instrukcja jak poprawnie myć ręce znajduje się poniżej
    Koronawirus jest wirusem osłoniętym cienką warstwą tłuszczową dlatego jest wrażliwy na
    wszystkie detergenty, w tym mydło, preparaty do dezynfekcji oraz promienie UV. Oznacza to, że
    łatwo go inaktywować prostymi środkami czystości.
    Wirus przenosi się:
    a) bezpośrednio, drogą kropelkową – zawierające wirusa drobne kropelki powstające
    w trakcie kaszlu, kichania, mówienia mogą być bezpośrednią przyczyna zakażenia.
    Odległość 1-1,5 m od osoby, z którą prowadzimy rozmowę, traktowana jest jako
    bezpieczna pod warunkiem, że osoba ta nie kaszle i nie kicha w naszym kierunku
    (strumień wydzieliny oddechowej pod ciśnieniem),
    b) pośrednio, poprzez skażone wydzieliną oddechową (podczas kichania czy kaszlu)
    przedmioty i powierzchnie. Wirus nie ma zdolności przetrwania poza organizmem
    człowieka, ulega dezaktywacji po kilku- kilkunastu godzinach.
    5
    Należy pamiętać o częstym myciu rąk wodą z mydłem, a jeśli nie ma takiej możliwości
    dezynfekować je płynami/żelami na bazie alkoholu (min. 60 %).
    Mycie rąk ww. metodami zabija wirusa, jeśli znajduje się on na rękach.
    Wirus ma zdolność do krótkotrwałego przebywania na powierzchniach i przedmiotach jeśli
    skażone zostały wydzieliną oddechową (w trakcie kaszlu, czy kichania) osób chorych. Istnieje
    ryzyko przeniesienia wirusa z zanieczyszczonych powierzchni na rękach np. dotykając twarzy
    lub pocierając oczy. Dlatego częste mycie rąk zmniejsza ryzyko zakażenia.
  2. Stosować zasady ochrony podczas kichania i kaszlu
    Podczas kaszlu i kichania należy zakryć usta i nos zgiętym łokciem lub chusteczką – jak
    najszybciej wyrzuć chusteczkę do zamkniętego kosza i umyć ręce używając mydła i wody lub
    zdezynfekować je środkami na bazie alkoholu (min. 60 %). Zakrycie ust i nosa podczas kaszlu
    i kichania zapobiega rozprzestrzenianiu się zarazków, w tym wirusów. Jeśli nie przestrzega się
    tej zasady można łatwo zanieczyścić przedmioty, powierzchnie lub dotykane, np. przy
    powitaniu, osoby.
  3. Zachować bezpieczną odległość
    Należy zachować co najmniej 1 metr odległości z osobą, która kaszle, kicha i ma gorączkę.
    Gdy ktoś z chorobą układu oddechowego, taką jak 2019-nCoV, kaszle lub kicha, wydala pod
    ciśnieniem małe kropelki zawierające wirusa. Jeśli jest się zbyt blisko, można wdychać wirusa.
  4. Unikać dotykania oczu, nosa i ust
    Dłonie dotykają wielu powierzchni, które mogą być zanieczyszczone wirusem. Dotknięcie
    oczu, nosa lub ust zanieczyszczonymi rękami, może spowodować przeniesienie się wirusa
    z powierzchni na siebie.
  5. Będąc chorym, mając: gorączkę, kaszel, trudności w oddychaniu po powrocie z krajów gdzie
    szerzy się koronawirus, jeśli nie upłynęło 14 dni od powrotu – NIE należy przychodzić do
    szkoły
    Należy niezwłocznie zasięgnąć pomocy medycznej – udać się na oddział zakaźny albo
    obserwacyjno-zakaźny, zgodnie z wytycznymi zamieszczonymi w Komunikacie krajowego
    konsultanta w dziedzinie chorób zakaźnych (https://gis.gov.pl/aktualnosci/komunikatkrajowego-
    konsultanta-w-dziedzinie-chorych-zakaznych/).
    Należy przy tym pamiętać, żeby unikać środków komunikacji publicznej, aby nie narażać
    innych osób. Zaleca się osłonięcie ust i nosa maseczka ochronną, która stanowi pierwszą
    barierę ochronną dla otoczenia.
  6. Będąc chorym i mając bardzo złe samopoczucie, ale gdy nie podróżowało się do krajów,
    w których szerzy się koronawirus – NIE należy od razu podejrzewać u siebie zakażenia
    koronawirusem. Jednak w dbałości o własne zdrowie NIE należy przychodzić do szkoły,
    należy pozostać w domu i zasięgnąć porady lekarza rodzinnego.
    6
    Objawy ze strony układu oddechowego z towarzyszącą gorączką mogą mieć wiele przyczyn
    np. wirusową (wirusy grypy, adenowirusy, rynowirusy, koronawirusy, wirusy paragrypy), czy
    bakteryjną (pałeczka Haemophilus influenzaea, pałeczka krztuśca, chlamydia, mykoplazama).
  7. Mając łagodne objawy ze strony układu oddechowego, gdy nie podróżowało się do krajów,
    w których szerzy się koronawirus należy starannie stosować podstawowe zasady higieny
    oddychania oraz higieny rąk i pozostać w domu do czasu powrotu do zdrowia, jeśli to
    możliwe.
  8. Unikać spożywania surowych lub niedogotowanych produktów pochodzenia zwierzęcego
    Ostrożnie obchodź się z surowym mięsem, mlekiem lub narządami zwierzęcymi, aby uniknąć
    krzyżowego zanieczyszczenia poprzez niegotowaną żywność, zgodnie z dobrymi zasadami
    bezpieczeństwa żywności.
  9. Zapobiegać innym chorobom zakaźnym poprzez szczepienia, np. przeciwko grypie.
    W zależności od sezonu epidemicznego, w Polsce rejestruje się od kilkuset tysięcy do kilku
    milionów zachorowań i podejrzeń zachorowań na grypę i zachorowania grypopodobne
    rocznie. Szczyt zachorowań ma miejsce zwykle między styczniem a marcem. Ostre infekcje
    wirusowe mogą sprzyjać zakażeniom innymi czynnikami infekcyjnymi, w tym wirusami. Nie
    należy jednak traktować szczepień ochronnych przeciwko grypie jako sposobu zapobiegania
    zakażeniom koronawirusem.
  10. Dbać o odporność, wysypiać się, dbać o kondycję fizyczną, racjonalne odżywianie.